Boyun fıtığı belirtileri ve tedavisi kişiden kişiye değişir. Semptomlar bazı kişilerde çok rahatsız edici olabilirken, bazı kişilerde hiç belirti vermeyebilir.
Boyun fıtığı belirtileri; boyun ağrısı, kola yayılan ağrı, omuz ağrısı, kolda ve elde uyuşma veya karıncalanmaya neden olabilir. Ağrının türü; donuk ve lokalize edilmesi zor bir ağrıdan, keskin, yanan ve tam gösterilebilen bir ağrıya kadar değişebilir.
🛑 Boyun fıtığı belirtileriniz ciddileşiyor olabilir mi?
Aşağıdaki şikayetlerden birkaçını yaşıyorsanız, gecikmeden uzman bir değerlendirme almanız önemlidir:
- ✅ 7 günden uzun süren boyun, omuz veya kol ağrısı
- ✅ Kolda veya elde uyuşma, karıncalanma ile birlikte güç kaybı
- ✅ Eşyaları tutarken zorlanma, elden düşürme
- ✅ Yürümede dengesizlik, bacaklarda güçsüzlük veya idrar–dışkı kontrolünde sorun
Bu belirtiler her zaman acil ameliyat anlamına gelmez; ancak erken dönemde fizyoterapist değerlendirmesi, sinir basısının ilerlemesini yavaşlatmak ve fonksiyon kaybını önlemek için önemli bir fırsat sunabilir.
İçindekiler
Kolunuzdaki ve boynunuzdaki ağrı, genellikle sinir köklerinden kaynaklanan bir problemin ilk işaretidir.
Uyuşukluk, karıncalanma ve özellikle kol kaslarındaki zayıflık gibi belirtiler, sorununuzun daha ciddi olabileceğine dair uyarı işaretleridir. Kollarınızdaki güçsüzlük, boyun ağrınız için bir uzmana görünmeniz gerektiğinin önemli bir göstergesidir.
Boyun Fıtığı Nedir? ve Boyun Fıtığı Başlangıcı Nedir?
Fıtıklaşmış bir disk, diskin jel benzeri merkezi, sert disk duvarındaki (halka) bir yırtılma yoluyla dışarı doğru taşmaya başladığında ortaya çıkar. Jel kıvamındaki bu yapı, omurilik sinirlerini tahriş eder ve sinir kökleri üzerinde basınç oluşturarak ağrı, uyuşma ve güç kaybına neden olabilir. Zamanla fıtık bir miktar küçülebilir ve bazı kişilerde belirtiler kısmen veya tamamen gerileyebilir. Çoğu boyun fıtığı vakası, uygun yönetim ile 6 hafta içinde belirgin şekilde düzelebilir; bu süreçte hem boyun fıtığı belirtileri hem de tedavi yaklaşımı dikkatle izlenmelidir.
(Bkz: Mayo Clinic – Herniated Disk Anatomisi)
Fıtıklaşmış bir diski tanımlamak için farklı terimler kullanılır. Disk halkası sağlam kaldığında, ancak sinirlere baskı yapabilen bir çıkıntı oluşturduğunda “şişkin disk” (bulging) olarak adlandırılır. Disk halkasının yırtılması ve jel dolu merkezin dışarı taşması durumunda ise “fıtıklaşmış disk”ten söz edilir. Bazen fıtıklaşma o kadar büyük olabilir ki, diskin bir parçası tamamen kopup omurilik kanalına düşer; buna serbest fragman denir.
Boyun Fıtığı Neden Olur?
Boyun fıtığının kesin nedenini belirlemek her zaman kolay değildir. Çoğu zaman süreç, ani bir travma olmadan, yaşa bağlı değişiklikler ve yaşam tarzı faktörleriyle yavaş yavaş gelişir. Ancak bazı durumlar boyun fıtığı riskini artırabilir:
- Yaş: Zamanla disklerin içindeki su miktarı azalır; bu da disklerin esnekliğini kaybetmesine ve daha kolay yırtılmasına neden olabilir.
- Genetik: Bazı ailelerde boyun fıtığına yatkınlık daha yüksektir.
- Tütün kullanımı: Sigara içmek, omurgayı besleyen kan dolaşımını bozarak disklerin beslenmesini olumsuz etkiler.
- Dengesiz beslenme: Yetersiz beslenme hem kilo artışına yol açar hem de disklerin ihtiyaç duyduğu besinleri almasını engeller.
- Sağlıksız vücut ağırlığı: Özellikle karın bölgesindeki fazla kilo, omurgaya binen yükü artırarak disklerde yıpranmaya neden olur.
- Ani ve kontrolsüz hareketler: Ani, sarsıcı hareketler, ağır kaldırma veya ani burkulmalar bir disk üzerinde ani yüklenmeye ve fıtığa yol açabilir.
Boyun fıtığı geliştikten sonra, fıtıklaşan disk yakındaki omurilik sinirlerine veya omuriliğe baskı yaparak ağrılı ve bazen de ilerleyici nörolojik semptomlara neden olabilir.
Boyun Fıtığı Belirtileri Nelerdir? (Radikülopati ve Miyelopati)
- Boyun ağrısı
- Kola yayılan ağrı
- Omuzda ağrı
- Kolda veya elde uyuşma, karıncalanma veya güç kaybı
Servikal diskler; boyun, omuz ve kollarda ağrı, uyuşma ve karıncalanmaya yol açabilir. Sinir kökleri etkilendiğinde buna radikülopati denir ve ağrı genellikle omuzdan ele doğru belirli bir dağılım gösterir. Fıtıklaşmış disk omuriliğe baskı yaparsa, yürüme bozukluğu, spastisite, denge problemleri ve mesane–bağırsak kontrolünde bozulma gibi daha ciddi bulgular görülebilir; bu duruma miyelopati denir.
(Bkz: Mayo Clinic – Cervical Myelopathy)
| Disk Seviyesi | Motor Kontrol | Refleks Değişikliği | Duyusal Değişiklik |
|---|---|---|---|
| C4–5 | Deltoid zayıflığı | Yanal omuz | |
| C5–6 | Pazı (biseps) zayıflığı | Biseps refleksi | Yan kol, ön kol, başparmak ve işaret parmağı |
| C6–7 | Triseps ve bilek ekstansiyonu zayıflığı | Triseps refleksi | Orta parmak |
| C7–T1 | El kavrama gücü, bilek fleksiyonu zayıflığı | Yüzük ve küçük parmak |
Ağrının miktarı ve tipi; donuk, sızlayıcı ve yeri zor tarif edilen bir ağrıdan, keskin, yakıcı ve hastanın parmağıyla gösterebildiği bir ağrıya kadar değişebilir.
Kollarınızdaki ve boynunuzdaki ağrı, çoğu zaman servikal omurgadaki bir problemden dolayı sinir köklerinin tahriş olduğunun ilk işaretlerinden biridir.
- Uyuşma, karıncalanma ve özellikle kol kaslarında güçsüzlük gibi belirtiler, sorunun daha ciddi olabileceğine dair uyarı işaretleridir.
- Kollarda belirgin güç kaybı, mutlaka bir hekime veya ilgili uzmana başvurulması gereken bir durumdur.
(Bkz: Cleveland Clinic – Cervical Radiculopathy)
Fizyonet’te Boyun Fıtığına Yaklaşımımız (Ameliyatsız ve Bütüncül)
Boyun fıtığı tanısı alan pek çok kişi, yalnızca MR raporundaki bulgulara odaklanır. Oysa şikayetlerin şiddeti; sinir basısının derecesi, kas–iskelet sistemi dengesi ve günlük duruş alışkanlıklarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Fizyonet İstanbul’da boyun fıtığı tedavisinde amacımız sadece ağrıyı azaltmak değil; sinir üzerindeki baskıyı hafifletmek, fonksiyonu geri kazandırmak ve uzun vadede nüks riskini azaltmaktır.
- 🔹 Manuel Terapi: Boyun ve omuz kuşağındaki eklem blokajlarını çözer, kas gerginliğini azaltır ve sinir kökü basısını hafifletmeye yardımcı olur.
- 🔹 Kayropraktik ve eklem mobilizasyonu: Omurganın segmental hareketliliğini düzenleyerek yük dağılımını düzeltir, fonksiyonel hareket kapasitesini artırır.
- 🔹 Myofasyal gevşetme ve duruş düzeltme: Uzun süreli kas gerginliklerini, tetik noktaları ve boyun–omuz–sırt hattındaki postür bozukluklarını ele alır.
- 🔹 Kişiye özel aktif egzersiz tedavisi: Derin boyun kasları, skapular stabilizatörler ve gövde kaslarını güçlendirerek uzun vadeli stabilite sağlar.
Her danışan için; şikayet süresi, nörolojik bulgular, MR raporu ve günlük yaşam gereksinimleri birlikte değerlendirilerek kişiye özel bir tedavi protokolü oluşturulur.
Boyun fıtığı için az görülen semptomlar
Omurilik, servikal bölgede fıtıklaşmış bir disk tarafından sıkışır veya iltihaplanırsa, belirtiler yalnızca kolla sınırlı kalmayıp daha yaygın ve ciddi nörolojik bulgulara dönüşebilir. Bu durumda görülebilecek semptomlar:
- Her iki kolda veya her iki bacakta ağrı, karıncalanma, uyuşma veya güçsüzlük
- Koordinasyon veya yürüme ile ilgili sorunlar
- Mesane veya bağırsak kontrolünde zorluk
Bu belirtilerden veya semptomlardan herhangi biri acil tıbbi değerlendirme gerektirir ve zaman kaybetmeden hekime başvurulmalıdır.
Boyun Fıtığı Ne Zaman Tehlikeli Olur? (Acil Cerrahi Gerektiren Durumlar)
Boyun fıtığı teşhisi; boyun, kollar ve bacakların detaylı fizik muayenesi ile başlar. Doktorunuz boynunuzu hareket açıklığı, esneklik ve sinir köklerinizin veya omuriliğinizin fıtıklaşmış diskten etkilenip etkilenmediğini gösteren nörolojik bulgular açısından değerlendirecektir. İleri düzey kuvvet kaybı, yürüme bozukluğu veya idrar–dışkı kontrolünde sorun gibi bulgular miyelopati lehine ciddi uyarı işaretleridir ve çoğu zaman cerrahi değerlendirme gerektirir.
Boyun Fıtığı Tedavisi Nelerdir?
Fıtıklaşmış bir servikal disk için ilk tedavi yaklaşımı çoğunlukla konservatiftir. Uygun seçilmiş hastalarda boyun fıtığı vakalarının önemli bir kısmı, ilaç, fizyoterapi, manuel terapi ve egzersiz programları ile ameliyatsız olarak yönetilebilir.
Boyun Fıtığı Ameliyatsız Tedavi
Boyun fıtığı tedavisinde birçok hekim, ağrı kontrolü için ilaç ve klasik fizik tedavi uygulamalarını önerebilir. Güncel araştırmalar, uygun hastalarda manuel terapi, eklem mobilizasyonu, kayropraktik yaklaşımlar ve aktif egzersiz temelli programların sinir basısına bağlı boyun ve kol ağrısında daha hızlı ve kalıcı rahatlama sağlayabildiğini göstermektedir.
Fizyonet İstanbul’da boyun fıtığı olan danışanlarımızda; manuel terapi, kayropraktik eklem mobilizasyonu, myofasyal gevşetme, postür ve duruş düzeltme, kas enerji teknikleri, kuru iğneleme ve kişiye özel aktif egzersiz tedavisi gibi yöntemleri birlikte kullanıyoruz. Amacımız yalnızca ağrıyı azaltmak değil; sinir basısını hafifletmek, kas dengesini düzeltmek ve boyun omurlarına binen yükü uzun vadede azaltmaktır.
(Bkz: Spine-health – Cervical Herniated Disc Treatment)
Boyun Fıtığı Epidural Tedavisi
Konservatif tedavilere yeterli yanıt alınamayan bazı vakalarda, x-ışını rehberliğinde, fıtık düzeyine yönelik epidural steroid enjeksiyonu uygulanabilir. Bu işlem genellikle beyin cerrahisi veya algoloji (ağrı) uzmanları tarafından yapılır ve amaç, sinir kökü çevresindeki iltihabi yanıtı azaltarak ağrı ve irritasyonu hafifletmektir.
Miyelopati bulguları belirginleştiğinde veya konservatif tedaviler başarısız olduğunda, cerrahi tedavi gündeme gelebilir.
Boyun Fıtığı Ameliyatı
Fıtıklaşmış bir servikal disk için en sık uygulanan cerrahi yöntemlerden biri, anterior servikal diskektomi ve füzyon (ACDF) ameliyatıdır. Boynun ön kısmından yapılan bir kesi ile omurgaya ulaşılır, sinir kökleri ve omurilik üzerindeki baskı kaldırılır, ardından ilgili disk boşluğuna kemik grefti ve çoğunlukla metal plak yerleştirilir. Birden fazla seviyenin etkilendiği durumlarda çok seviyeli ACDF veya korpektomi gibi daha ileri cerrahi teknikler uygulanabilir.
Posterior servikal diskektomi ise, omurganın arka kısmından yapılan bir cerrahi yaklaşımdır. Bu yöntemde, sıkışmış sinir kökünü rahatlatmak için kemik dokunun bir kısmı çıkarılır ve fıtıklaşmış disk materyali uzaklaştırılır.
Günümüzde bazı vakalarda, servikal disk hastalığının tedavisinde yapay disk protezleri de kullanılmaktadır. Uygun hastalarda protez disk kullanımı, boyun hareketliliğinin korunmasına ve komşu segmentlerde erken disk dejenerasyonu riskinin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Unutulmamalıdır ki, boyun fıtığının net tanısı sadece MR sonucu ile konmaz. Sağlıklı bireylerde yapılan çalışmalarda, herhangi bir şikayeti olmayan kişilerin önemli bir kısmında MR görüntülerinde fıtıklaşma saptanmıştır. Bu nedenle, sadece MR bulguları değil; muayene, nörolojik değerlendirme ve şikayetlerin bütüncül analizi tedavi kararında belirleyicidir. Birçok vakada, iyi planlanmış bir fizyoterapi ve manuel terapi programı, cerrahi gereksinimini azaltmada önemli rol oynayabilir.
Boyun Fıtığı ile İlgili Diğer Yazılarımız
Tedavide Zaman Kaybetmeyin: Ameliyatsız Seçenekleri Değerlendirin
MR raporunuzdaki her fıtık bulgusu mutlaka cerrahi gerektirmez. Boyun fıtığı belirtileriniz; manuel terapi, kayropraktik ve egzersiz temelli fizyoterapi ile birçok durumda ameliyatsız olarak güvenli şekilde yönetilebilir.
Ameliyat kararı vermeden önce, şikayetlerinizi fizyoterapist bakış açısıyla değerlendirmek büyük avantaj sağlar.
Bir yanıt yazın